Τόποι και Τοποθεσίες:

Pelasgians

  .....  Ξεκινώντας από την Ελληνική Μυθολογία, ο Ησίοδος παραδίδει την παράδοση ότι πρώτος κάτοικος της Αρκαδίας ήταν ο Πελασγός, ο δε Έφορος ότι όλοι οι Πελασγοί είναι αρκαδικής καταγωγής, σημείο που αναφέρει ο Στράβων [2]. Ο δε Παυσανίας συμπληρώνει πως την εποχή που βασίλευε ο Πελασγός, όλη η Πελοπόννησος λεγόταν Πελασγία ή Αχαϊκόν Άργος. Ο δε Διονύσιος Αλικαρνασσεύς διατρανώνει: "των Πελασγών το γένος εκ Πελοποννήσου το αρχαίον" (Ι 17). Αλλά και ο Ευριπίδης στο έργο του "Αρχέλαος" αναφέρει πως "όταν ο Δαναός ήλθε στο Άργος κι έκτισε την πόλη του Ινάχου, και ενώ οι κάτοικοι λέγονταν "Πελασγιώται" εκείνος τους όρισε με νόμο αυτοί σε όλη την αρχαία Ελλάδα να λέγονται Δαναοί". Επίσης, ο Ηρόδοτος σημειώνει πως "όσο καιρό οι Ίωνες κατοικούσαν στη Πελοπόννησο στη περιοχή της σημερινής Αχαΐας, πριν ακόμη να έλθουν ο Δαναός και ο Ξούθος ονομάζονταν Πελασγοί Αιγιαλείς και που έλαβαν τελικά το όνομα Ίωνες από τον Ίωνα του Ξούθου"[3]. Τέλος, ο Στράβων αναφέρει ότι ο Αισχύλος στις "Ικέτιδες", καθώς και στις "Δαναΐδες" αναφέρεται στη καταγωγή των Πελασγών από το Άργος (Ε κεφ. Β)......

REFERENCE MAP OF ANCIENT GREECE

                           >> Ιστορικός  χάρτης <<

        ...  Κατά το συνέκδημο του Ιεροκλέους (535 μ.Χ.) και αρχαιολογικά επιβεβαιωμένα οι ακόλουθες πόλεις υπήρχαν στην Πελοπόννησο: Κόρινθος, Νέα Σικυών, Αιγείρα, Αιγαί ή Αίγιον, Μεθώνη(Μέθανα), Τροιζένα, Πιναύρα ή Πίλαυρα(Επίδαυρος),Ιερά μιόνη(Ερμιόνη), Άργος, Τεγέα, Θάρπουσα(Θάλπουσα), Μαντίνεια, Λακεδαίμων η πριν Σπάρτη, Γερένθραι(Γερόνθραι), Φαραί, Ασώπολις(Ασωπός), Ακρεαί(Ακριαί), Φιάλαια(Φιγαλία), Μεσσήνη, Κορωνία(Κορώνη), Ασίνη, Μοθώνη(Μεθώνη), Κυπαρισσία, Ηλίς.

arcadia map

... στη "Λαμπρή Πεντηκονταετία" (480-430π.χ)

Το Κοινόν των Αρκάδων το 369 π.Χ.

Το Κοινό των Αρκάδων το 369π.χ -[2]

Αρχαιολογικός Χάρτης της Αρκαδίας

>> Η διαμόρφωση του Ελλαδικού χώρου το 228 π.χ

                                   Map of Greece and Western Asia Minor

Index

 ..... Achaea E3, Achelous D3, .... , Antron D4, Aphidnae E5, Arcadia E3, Arctonessos B9, Argolis E4, Argos E4, Artacia B9, Asine E4, Assus C7, Astypalea G7, Athens E5, ....Delphi D4, Dia H6, Dicte H7, Dodona C2, Dorium F3, Echinades D2, Elaeus B7, Eleusis E5, Elis E3,....,  Olympia E3, Olympus B4, Olynthos B5,....., Pella B4, Pellene E4, Peneus C3 and E3, Peparethos D5, Percote B8, Pergamum D8, Phaestus I6, Pharis F4, Pheneus E3, Pherae C4, Phigalia F3, Phocaea D8, Phocis D4, Phrygia B8, Phthiotis D4, Phylace C4, Pieria B4, Pindus C3, Pisa E3, Pontus Euxinus A10, Priene E8, Propontis B9, Pteleus D4, Pylos F3, Rhodes G9, Rhytium I6, Salamis E5, Same E2, Samos E8, Samothrace B7, Sparta F4 ....

Η αρχαία κρήνη της Αρχαίας Φιγάλειας

   Η ΑΡΧΑΙΑ ΚΡΗΝΗ ΤΗΣ ΦΙΓΑΛΕΙΑΣ:

  Το 1927 ανασκάφηκε από τον Α. Ορλάνδο η αρχαία κρήνη που κτίσθηκε στο τέλος του 4^ου με αρχές του 3^ου αιώνα π.Χ.

Η κρήνη βρίσκεται έξω από τα τείχη της αρχαίας πόλης στη ΝΑ πλευρά του χωριού.

  Αποτελείται από μία ορθογώνια δεξαμενή κτισμένη από μεγάλους ορθογώνιους λίθους. Το δάπεδό της ήταν πλακόστρωτο. Το νερό ερχόταν από δύο αυλάκια που ήταν ανοιγμένα στο πίσω μέρος της κρήνης και έρρεε από δύο οπές που υπάρχουν στον πίσω τοίχο της δεξαμενής. Η πρόσοψή της ήταν ναόσχημη και αποτελείτο από τέσσερις κίονες οι οποίοι κατέληγαν σε δωρικά κιονόκρανα και στήριζαν αμφικλινή στέγη που σχημάτιζε στην πρόσοψη τριγωνικό αέτωμα.... 

Ναός Αθηνάς και Διός Σωτήρος στην αρχαία Φιγάλεια

            Ο ναός της Αθηνάς και του Διός Σωτήρος,  αποτελεί το πιο αξιόλογο ανασκαμμένο μνημείο της αρχαίας Φιγάλειας που εκτείνεται στη θέση της σημερινής ομώνυμης κοινότητας. Ο ναός βρίσκεται στο χαμηλό λόφο "Κουρδουμπούλι" που υψώνεται στο νοτιοδυτικό άκρο της Αγοράς της αρχαίας πόλης. Πρόκειται για ορθογώνιο ναό με πρόναο και σηκό, και προσανατολισμό Α-Δ. Η περίοδος ζωής του εκτείνεται από τον 4ο αι. π.Χ. έως την πρώιμη ρωμαϊκή εποχή, ενώ θα πρέπει να υπήρξε και μία αρχαϊκή φάση. Ο ναός δεν αναφέρεται από τον Παυσανία και η ταύτιση των λατρευομένων θεοτήτων έγινε με βάση ενεπίγραφες βάσεις αγαλμάτων. 

      Η ανασκαφική έρευνα έδειξε πως η ζωή στο συγκεκριμένο λόφο είχε αρχίσει από την προϊστορική ήδη εποχή. Το ιερό θα πρέπει να υπήρχε από την αρχαϊκή εποχή, όπως διαφαίνεται από αρχιτεκτονικά λείψανα και μέλη, καθώς και από αναθήματα. Στη βυζαντινή εποχή ή στην εποχή της Φραγκοκρατίας ο ναός φαίνεται να μετατράπηκε σε οικία. 

     Ο ναός του 4ου αι. π.Χ. είναι ένα ορθογώνιο κτήριο με πρόναο και σηκό. Είναι κατασκευασμένος από μεγάλους ορθογώνιους λιθοπλίνθους κατά το ακανόνιστο ισόδομο σύστημα και σώζεται σε μέγιστο ύψος τριών δόμων. Η είσοδος είναι στα ανατολικά και φέρει κατώφλι. Ο πρόναος επικοινωνεί με το σηκό μέσω ενός μονόλιθου κατωφλιού. Στο βάθος του σηκού βρέθηκε στη θέση του το λίθινο κυβικό βάθρο του λατρευτικού αγάλματος, ενώ μπροστά από αυτό υπήρχε τράπεζα προσφορών. Στο πλάτωμα που σχηματίζεται μπροστά από την πρόσοψη του ναού, υπήρχε πιθανότατα ο βωμός. Στα νότια του ναού εντοπίστηκε στο βράχο βαθειά σχισμή εν είδει χάσματος.
     Ο ναός της Αθηνάς και του Διός Σωτήρος αποτελούσε ένα θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο της αρχαίας Φιγάλειας. Από τις επιγραφές που προέκυψαν, διαφαίνεται πως ο ναός είχε πολιτική σημασία και πως η εμβέλειά του εκτεινόταν πέραν των ορίων της Αρκαδίας. Παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες ως προς την κατασκευή και την εσωτερική διάταξη των χώρων με το ναό του Ασκληπιού στη γειτονική Αλίφειρα.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΦΙΓΑΛΕΙΑΣ:

    Η αρχαία Φιγάλεια είναι η πόλη στην πολιτική και διοικητική επιρροή της οποίας ανήκε ο ναός του Επικουρίου Απόλλωνος. Βρίσκεται σε απόσταση 7χλμ. περίπου δυτικά του ναού, όπου σήμερα είναι κτισμένο το σύγχρονο χωριό Παύλιτσα ή Αρχαία Φιγάλεια.

   Την πόλη περιβάλλει αρχαίο τείχος μήκους 4 χλμ. σωζόμενο σε καλή κατάσταση ενώ παντού υπάρχουν εμφανή ίχνη και λείψανα αρχαίων κτιρίων.

   Στη θέση «Σταυρούλι» τοποθετείται η αρχαία αγορά της πόλης και υπάρχουν ορατά λείψανα βυζαντινού ναού, ο οποίος έχει κτισθεί προφανώς επάνω σε αρχαίο κτίριο (ίσως στο ναό του Διονύσου Ακρατοφόρου).

   Στο ΝΑ άκρο της πόλης έξω από τα τείχη, ο Α. Ορλάνδος ανέσκαψε αρχαία κρήνη με ναόσχημη πρόσοψη του τέλους του 4ου αι. π.Χ, η οποία σώζεται σε καλή κατάσταση.

   Κάτω από τον βυζαντινό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που βρίσκεται στο σύγχρονο νεκροταφείο του χωριού, υπάρχει αρχαίος ναός, ενώ αρχαίος ναός θα πρέπει να υπήρχε και στην κορυφή του λόφου όπου τοποθετείται η ακρόπολη.

   Στην κορυφή του λόφου «Κουρδουμπούλι» αποκαλύφθηκε ναός αφιερωμένος στην Αθηνά και τον Δία Σωτήρα ενώ ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας (2ος αι. μ.Χ.) αναφέρει στη Φιγάλεια την ύπαρξη ιερών της Αρτέμιδος Σωτείρας, και της Ευρυνόμης καθώς Γυμνασίου και Αγοράς, όπου υπήρχαν τα αγάλματα του Ερμή και του Ολυμπιονίκη Αρραχίωνα.

   Στην Αγορά της πόλης ήταν ιδρυμένο, σε άγνωστη σήμερα θέση, το επιβλητικό πολυάνδριο των Ορεσθασίων, οι οποίοι το 659 π.Χ πολέμησαν στο πλευρό των Φιγαλέων κατά των κατακτητών Σπαρτιατών και σκοτώθηκαν όλοι.

   Η νεκρόπολη της αρχαίας Φιγάλειας βρίσκεται δυτικά της θέσεως «Σταυρούλι» εκτός των αρχαίων τειχών. Η πρόσβαση γίνεται διαμέσου μονοπατιού συνολικού μήκους 2 χιλιομέτρων περίπου. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί συνολικά έξι ταφικά μνημεία εκ των οποίων τα δύο σώζουν κατά χώραν πλήθος διασπάρτων αρχιτεκτονικών μελών. Οι τάφοι είναι μνημειακοί, με ναόσχημη πρόσοψη, πίσω από την οποία υπάρχει ο νεκρικός θάλαμος λαξευμένος στο φυσικό βράχο. Συνήθως στο θάλαμο υπάρχουν δύο έως τρεις ταφικές κλίνες για τους αντίστοιχους νεκρούς. Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα η κατασκευή των μνημείων χρονολογείται στον 3ο αιώνα π.Χ.

Figaleia - Google Earth

Figaleia - mapcarta

Καταρράκτες Φιγαλείας - Νέδα - Στόμιο

... Αφετηρία των μονοπατιών είναι η Αρχαία Κρήνη που βρίσκεται στο ανατολικό άκρο του οικισμού της Φιγαλείας.

Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου κατεβαίνουμε το φαράγγι της Νέδα και συναντάμε τον εντυπωσιακό καταρράκτη ύψους 50 μ. 
 Μετά από 2 χιλιόμετρα συναντάμε το πέτρινο τοξωτό γεφύρι και φτάνουμε στους καταρράκτες του Στομίου. Από εκεί επιστρέφουμε μέσω του ειδικά διαμορφωμένου μονοπατιού στον οικισμό της Φιγαλείας....

figaleia - neda

figaleia - roadmap

χάρτης περιοχής Επικούριου

χάρτης περιοχής Φιγάλειας

 Η Φιγάλεια βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο του νομού Ηλείας στη δεξιά όχθη του ποταμού Νέδα πού διαγράφει την οροθετική γραμμή μεταξύ Ηλείας και Μεσσηνίας. Απέχει 79 χλμ από τον Πύργο και υπάγεται διοικητικά στο δήμο Ζαχάρως.

 Στο χωριό φθάνει κανείς είτε από τον αμαξιτό δρόμο πού οδηγεί από τον Πύργο στην Κυπαρισσία μέσω Λεπρέου και Νέας Φιγαλείας, είτε από το δρόμο πού συνδέει την Ανδρίτσαινα με την Φιγάλεία, είτε από το δρόμο που οδηγεί στο Κοπανάκι μέσω Πλατανίων.

Τα σημερινά όρια της Φιγάλειας εκτείνονται ως το Δραγώγι και τα Περιβόλια στα βόρεια και βορειοδυτικά, το Στόμιο δυτικά  και την κοίτη του ποταμού Νέδα στα νότια. Η θέση του χωριού βρίσκεται σε χαμηλό υψόμετρο (460 μ.) από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ στα νότια προς τη Νέδα οι ορεινοί όγκοι δημιουργούν βαθιές χαράδρες. …

Ν. ΗΛΕΙΑΣ (ΦΙΓΑΛΕΙΑ - ΒΑΣΣΕΣ)

Νομός Ηλείας (Φιγαλεία...)

.....................................................................................................

Φιγαλεία, Οδηγίες για το πως θα πάω???
  (www.moriasnow.gr/oikismos/figaleia)

......................................................................................

Αθήνα - Φιγαλεία (moriasnow.gr)

neda map

  >> Φιγάλεια - Google Street View <<

Wikimapia: Google - Panoramio(Φωτο/Φιγάλεια)

Wikimapia: Τείχος Αρχαίας Φιγάλειας

Wikimapia: Ποταμός Νέδα

Wikiloc: Φιγάλεια (Καταρράκτης Άσπρο Νερό)

"Η διαδρομή… που ξεκινά από τη Φιγάλεια (κάτω ρούγα)... και τελειώνει στον Καταρράκτη ¨ Άσπρο Νερό¨ δίπλα στον ποταμό Νέδα… "

  >>  Ως αφετηρία, προτείνεται ο τεράστιος πλάτανος του αμφιθεατρικού χώρου της Αρχαίας Κρήνης στο ανατολικό άκρο του οικισμού της Φιγαλείας. Διασχίζοντας τα στενά σοκάκια του πετρόκτιστου οικισμού, με κατεύθυνση νότια, φτάνουμε στα 500 μέτρα στην άκρη του φαραγγιού. Από εκεί ένα γραφικό κατηφορικό μονοπάτι, με ξύλινα σκαλοπάτια και κουπαστές ώστε να είναι προσβάσιμο από το ευρύ κοινό, οδηγεί στον καταρράκτη «Άσπρο νερό» στη συμβολή του παραπόταμου Λύμαξ και Νέδα. Από τη ξύλινη γέφυρα ο επισκέπτης μένει έκθαμβος στη θέα του καταρράκτη. Τα νερά πέφτοντας από 60 μέτρα ύψος αφρίζουν και ασπρίζουν, θροΐζουν τα αιωνόβια πλατάνια, τα θεόρατα πουρνάρια, οι αγριοσυκιές, τα αγιοκλήματα, οι δάφνες, οι αγράμπελες, οι ιτιές, οι βελανιδιές και συνθέτουν ένα μεγαλόπρεπο τοπίο που θέλγει και γοητεύει. Από τον καταρράκτη «Άσπρο νερό» οι τολμηροί μπορούν τους θερινούς μήνες να διασχίσουν το φαράγγι, ακολουθώντας τη ροή των πεντακάθαρων νερών της Νέδα….

Wikiloc: Φαράγγι Νέδα (καταρράκτες Άσπρο Νερό & Στόμιο)

Wikiloc - Φαράγγι ποταμού Νέδα

>> Μια διαδρομή μέσα στο καλύτερο κομμάτι του φαραγγιού Νέδα, που ξεκινά απο τη γέφυρα του ποταμού στο δρόμο Πλατάνια - Αρχαία Φιγαλεία και τελειώνει στο στόμιο(σύραγγα), όπου το ποτάμι πέρνει το δρόμο του προς τον κάμπο, πριν χυθεί στο Ιόνιο δίπλα στο Γιαννιτσοχώρι....

Wikiloc: ¨Επικούριος Δρόμος¨

Ο Επικούριος Δρόμος: είναι Αγώνας Δρόμου 14 χιλιομέτρων (από τον Ναό του Επικούριου Απόλλωνα, στο Ιερό Κωτύλιο, Υψόμετρο 1140 μέτρων >>> έως την Αειφόρο Αρχαία Κρήνη, Στην Αρχαία Φιγάλεια, Υψόμετρο 450 Μέτρα)...

Μεγάλο μέρος της διαδρομής του Επικουρίου Δρόμου, συμπίπτει με εκείνη

της «Ιεράς Οδού»,των Φιγαλέων, διέρχεται δε, μέσα ή δίπλα, από τα γραφικά

Φιγαλικά Χωριά- Καστρούγκαινας, Δραγωγίου, Πλατείας, Περιβολίων,

Φιγάλειας, με κατάληξη την Αειφόρο Φιγαλική Κρήνη, με το Θεόρατο Πλατάνι.

Τα Μάτια δεν χορταίνουν να απολαμβάνουν τη μαγευτική θέα, που

ανεμπόδιστα, απλώνεται από το Ιερό Λύκαιον όρος, τα Νόμια, το Τετράγιον, το Ελάιον, 
έως τον Μεσσηνιακό κάμπο και το το Ιόνιο Πέλαγος. Το δε

μουρμουρητό, της Θεοτρόφου Νέδας, στέλνει αβίαστα τη φαντασία του

καθενός, σε άλλες ένδοξες εποχές….

>>  Χάρτες Google - Street View: "Επικούριος Δρόμος¨

................................................................................................................................................

Τα Ιερά Μέρη της Φιγαλείας

Αρχαία Φιγάλεια

Αρχαία Φιγαλεία

Η Αρχαία Φιγάλεια (ή Φιγαλεία) υπήρξε μια ακμαία και σημαντική πόλη της αρχαίας Αρκαδίας. Βρίσκεται κοντά στα σημερινά χωριά της Ηλείας Φιγαλεία και Περιβόλια, στην όμορφη κοιλάδα του ποταμού Νέδα. Η Νέδα (ο μοναδικός θυληκός ποταμός) πήρε το όνομά της από την νύμφη Νέδα, θεότητα των νερών. Η πόλη ήταν κτισμένη σε ύψωμα, με πολλά τείχη γύρω από γκρεμούς και ισχυρό οχειρωτικό περίβολο και εκοσμείτο από ωραία αγάλματα. Στην πόλη υπήρχε το ιερό της Αρτέμιδος "σώτειρας" με λίθινο άγαλμα της θεάς και γυμναστήριο με ωραιότατα αγάλματα του Ερμή και του ολυμπιονίκη του παγκρατίου Αρραχίωνα. Οι Φιγαλείς είχαν δύο ιερά βουνά. Το Κωτίλιον όρος, όπου έκτισαν τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα και το Ελάιον όρος (νότια από το χωριό Στόμιο της Ηλείας), στη νότια πλευρά του οποίου υπήρχε μια σπηλιά, πάνω από το βαθύ φαράγγι, όπου λατρευόταν η Μέλαινα Δήμητρα. 

Οι Φιγαλείς, που έρεπαν στο γλέντι και στην καλοζωία και ήταν λάτρεις του κρασιού και των ταξιδιών. Είχαν μάλιστα φτιάξει ναό αφιερωμένο στο Διόνυσο τον ακρατοφόρο, το άγαλμα του οποίου έλαμπε κόκκινο μέσα στα αμπέλια, βαμμένο με κινναβάρι (θειούχο υδράργυρο). Στα ρωμαϊκά χρόνια οι Φιγαλείς έκοψαν νομίσματα που εμφάνιζαν τη Νέδα με τη μορφή θεού που κρατάει στα χέρια του υδρία απ' όπου χύνεται νερό.

Η πόλη ιδρύθηκε από τον Φίγαλο, γιό του Λυκάωνα, ιδρυτή της Λυκόσουρας. Το 659 π.Χ. η πόλη κυριεύτηκε από τους Σπαρτιάτες, με τους οποίους είχε μακροχόνια διαμάχη. Oι Φιγαλείς χάνοντας την ελευθερία τους εγκατέλειψαν την πατρίδα τους. Μετά από λίγα χρόνια ζήτησαν χρησμό από την Πυθία για το αν θα ανακτήσουν την πατρίδα και την ελευθερία τουςπολεμώντας τους Σπαρτιάτες. Εκείνη τους απάντησε ότι δεν βλέπει κάτι τέτοιο, εκτός εάν προσφερθούν εκατό Ορεσθάσιοι εθελοντές να πολεμήσουν, οι οποίοι όμως θα πεθάνουν όλοι. Οι Ορεσθάσιοι, το θεώρησαν αυτονόητο να προσφερθούν και να πεθάνουν όλοι, όπως προέβλεπε ο χρησμός, για να δώσουν την ελευθερία στους Φιγαλείς. Και έτσι έγινε και αργότερα οι Φιγαλείς ανακατέλαβαν την πόλη τους. (Παυσ. Αρκαδικά 39, 2-4). Οι Φιγαλείς για να θυμούνται την υπέρτατη προσφορά των εκατό Ορεσθασίων ανήγειραν στήλη που έγραφε:

«Πολυάνδριον Ορεσθασίων μη θαύμαζε, ξείνε. Αρκάδες εσμέν. Αυτόκλητοι γαρ θάνατον ελόντες, Φιγαλεύσιν ελευθερίην έδομεν»,

δηλαδή:

«Το πολυάνδριο των Ορεσθασίων μη θαυμάζεις ξένε. Αρκάδες είμαστε. Αφού μόνοι μας το θάνατο διαλέξαμε, στους Φιγαλείς δωρίσαμε τη λευτεριά»

Τα σχόλια και η μεταφορά στη σημερινή πραγματικότητα επαφίενται στον αναγνώστη...Σήμερα στο χώρο της αρχαίας Φιγαλείας σώζονται ερείπια του αρχαίου ναού της Αρτέμιδος με έναν εντυπωσιακό βωμό. Στη γύρω περιοχή διακρίνονται εύκολα τα τείχη του οχυρωματικού περιβόλου πάνω από τις απότομες πλαγιές και τους λόφους που κάποτε ήταν γεμάτα με τα αμπέλια των Φιγαλείων. Στον αρχαιολογικό χώρο οι ανασκαφές βρίσκονται σε εξέλιξη.




Φιγαλεία


Η Φιγαλεία ήταν αρχαία Αρκαδική πόλη, σήμερα διοικητικά ανήκει στον νομό Ηλείας.
Ανήκε στην Παρρασία χώρα, και βρισκόταν κτισμένη δίπλα στον ποταμό Νέδα και κοντά στις πόλεις Αλίφειρα και Λυκόσουρα. Οικιστής της πόλης ήταν ο Φιγαλέας ένας από τους 50 γιους του Λυκάονα εγγονός του Πελασγού. Ο βασιλιάς των Αρκάδων Φιάλος της άλλαξε το όνομα δίνοντας το δικό του Φίαλος αλλά γρήγορα ξαναπήρε το αρχικό της. Το όνομα της προέρχεται από τον Φίγαλο τον οικιστή της ή απο την νύμφη Φιγάλεια.

Οι Λακεδαιμόνιοι κατέλαβαν την πόλη μετά απο πολιορκία και σφάζοντας πολλούς κατοίκους, οι Φιγαλείς τότε την εγκατέλειψαν και πήγαν στην Αθήνα του Μιλτιάδη. Όλα αυτά έγιναν, σύμφωνα με τον Παυσανία στο δεύτερο έτος της τριακοστής ολυμπιάδας (659 π.Χ.). Αργότερα οι Φιγαλείς απευθύνθηκαν στο μαντείο των Δελφών για πάρουν χρησμό και να ανακαταλάβουν την πόλη τους. Η Πυθία τους είπε ότι θα ξανά ανά καταλάβουν την πόλη τους μόνο αν τους βοηθήσουν εκατό Ορεσθάσιοι οι οποίοι όμως θα πεθάνουν όλοι στην μάχη. Οι Ορεσθάσιοι μαθαίνοντας τον χρησμό έστειλαν εκατό στρατιώτες οι οποίοι και χάθηκαν στην μάχη, σύμφωνα με τον χρησμό, οι Φιγαλείς έδιωξαν τους Λακεδαιμόνιους και επέστρεψαν στην πατρίδα τους.

Στην Φιγάλεια υπήρχε ο ναός της Αρτέμιδας, το μεγαλοπρεπές άγαλμα του Ερμή, ο ναός του Διονύσου. Επίσης στην αγορά της πόλης υπήρχε στήλη με αφιέρωμα στην θυσία των Ορεσθάσιων και άγαλμα του Αραχίωνα, ολυμπιονίκη στο παγκράτιο σε δύο ολυμπιάδες. Ο Αραχίωνας είχε πεθάνει κατά την διάρκεια του τελικού με τον Κρεύγεα, αλλά οι Ελλανοδίκες τον ανακήρυξαν νικητή γιατί ο αντίπαλος του χρησιμοποίησε αντικανονικές λαβές οι οποίες επέφεραν και τον θάνατο του.

Σε απόσταση 12 σταδίων απο την πόλη υπήρχαν οι πηγές της Νέδας. Σύμφωνα με την μυθολογία όταν η Ρέα γέννησε το Δία στο Λύκαιο, οι νύμφες Νέδα, Θεισόα και Αγνώ έκρυψαν το βρέφος για να γλιτώσει από τον πατέρα του τον Κρόνο ο οποίος έτρωγε τα παιδιά του. Επειδή η Αρκαδία τότε ήταν ξερή, χωρίς νερά, η Ρέα κτύπησε με το ραβδί της το χώμα και βγήκε νερό. Αυτή η πηγή και το ποτάμι που δημιουργήθηκε ονομάστηκαν Νέδα, το μοναδικό ποτάμι στην Ελλάδα με θηλυκό όνομα. 40 στάδια από την πόλη ανάμεσα στα όρη Κωτίλιο και Ελάιον υπήρχε ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα.

Η θέση της αρχαίας πόλης έχει βρεθεί ανάμεσα στα σημερινά χωριά Φιγάλεια και Περιβόλια στον νομό Ηλείας. Οι ανασκαφές σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη και μέχρι στιγμής έχουν ανασκαφεί τα αρχαία τείχη και ο ναός της Αρτέμιδας.[1]


Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Παραπομπές [Επεξεργασία]
1.↑ Παυσανία Αρκαδικά κεφάλαια XXXIX, XL, XLI



Αρχαία Φιγαλία (ή Φιγαλεία)

Η Αρχαία Φιγαλία (ή Φιγαλεία) υπήρξε κατά την αρχαιότητα μία από τις ισχυρότερες πόλεις της αρχαίας Αρκαδίας. Την πόλη περιέβαλε ισχυρό τείχος μήκους περίπου 4 χλμ., με πύργους ορθογώνιους και κυκλικούς, το οποίο σώζεται ακόμη και σήμερα σε πολύ καλή κατάσταση και σε αρκετό ύψος.

Βρίσκεται κοντά στα σημερινά χωριά της Ηλείας Φιγαλεία και Περιβόλια, στην όμορφη κοιλάδα του ποταμού Νέδα. Η Νέδα (ο μοναδικός θηλυκός ποταμός) πήρε το όνομά της από την νύμφη Νέδα, θεότητα των νερών.

Η πόλη ήταν κτισμένη σε ύψωμα, με πολλά τείχη γύρω από γκρεμούς και ισχυρό οχυρωτικό περίβολο και εκοσμείτο από ωραία αγάλματα. Στην πόλη υπήρχε το ιερό της Αρτέμιδος "σωτήρας" με λίθινο άγαλμα της θεάς και γυμναστήριο με ωραιότατα αγάλματα του Ερμή και του ολυμπιονίκη του παγκρατίου Αρραχίωνα.

Οι Φιγαλείς είχαν δύο ιερά βουνά. Το Κωτίλιον όρος, όπου έκτισαν τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα και το Ελάιον όρος (νότια από το χωριό Στόμιο της Ηλείας), στη νότια πλευρά του οποίου υπήρχε μια σπηλιά, πάνω από το βαθύ φαράγγι, όπου λατρευόταν η Μέλαινα Δήμητρα.

Ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα, δεύτερος ακέραιος ναός μετά το Θησείο της Αθήνας. Έργο του Ικτίνου, του αρχιτέκτονα του Παρθενώνα, χρονολογείται ανάμεσα στο 420-400 π.Χ. και χτίστηκε πάνω σε βάσεις προγενέστερου ναού, από τους κατοίκους της γειτονικής Φιγάλειας.

Αφιερώθηκε στο θεό Απόλλωνα Επικούριο, για να τον ευχαριστήσουν που τους απάλλαξε από την επιδημία πανώλης το 420 π.Χ., κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου.

Ο ναός, δωρικός περίπτερος, ήταν χτισμένος από ντόπιο ασβεστόλιθο και υπήρξε αντικείμενο πολλών μελετών, εξαιτίας κυρίως της αρχιτεκτονικής του μορφής αλλά και του γλυπτικού του διάκοσμου.

Στο ναό αναφέρονται περιηγητές των χρόνων της Τουρκοκρατίας, αλλά το 1811-12 μελετήθηκε από την εταιρεία των "Ντιλετάντι», που απέσπασε είκοσι τρεις πλάκες από τη ζωφόρο και τις μετόπες, οι οποίες σήμερα βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Τα γλυπτά αυτά έχουν θέμα τους σκηνές αμαζονομαχίας (μάχη ανάμεσα στους Έλληνες και στις Αμαζόνες) και κενταυρομαχίας (μάχη ανάμεσα στους Λαπίθες και στους Κένταυρους).

Ο εξαιρετικά καλλίγραμμος ναός, με προσανατολισμό από βορρά προς νότο, χωρίζεται σε πρόναο και σηκό με έξι κίονες στην πρόσοψη και δεκαπέντε στις μακρές πλευρές. Ο σηκός, ειδικότερα, χωρίζεται σε δυο διαμερίσματα, των οποίων το πρώτο, που είναι και το μεγαλύτερο, έχει στα πλάγια από πέντε ιωνικούς ημικίονες, που στερεώνονται στους τοίχους με αντιστηρίγματα. Στη στενή νότια πλευρά του ναού υπήρχε ένας μεμονωμένος κορινθιακός κίονας, ο αρχαιότερος του είδους στην Ελλάδα. Μέσα στο σηκό θεωρείται ότι ήταν στημένο το λατρευτικό άγαλμα του Απόλλωνα, το οποίο κατά τον Παυσανία ήταν χάλκινο μεγάλων διαστάσεων. Αντικαταστάθηκε αργότερα με μαρμάρινο.

  Το ανώτερο τμήμα του σηκού περιέτρεχε ζωφόρος με τις ανάγλυφες σκηνές κενταυρομαχίας και αμαζονομαχίας. Στις ανασκαφές που διενεργούνται, αποκαλύφθηκαν μεταξύ άλλων, τμήματα των γλυπτών της ζωφόρου και ένας σιδερένιος Κούρος, που αποδεικνύει πόσο παλιά ήταν η ιστορία της λατρείας στο χώρο. Πρόσφατα ήρθαν στο φως ευρήματα ελληνιστικά και ρωμαϊκά.

Οι Φιγαλείς, έρεπαν στο γλέντι και στην καλοζωία και ήταν λάτρεις του κρασιού και των ταξιδιών. Είχαν μάλιστα φτιάξει ναό αφιερωμένο στο Διόνυσο τον ακρατοφόρο, το άγαλμα του οποίου έλαμπε κόκκινο μέσα στα αμπέλια, βαμμένο με κιννάβαρι (θειούχο υδράργυρο). Στα ρωμαϊκά χρόνια οι Φιγαλείς έκοψαν νομίσματα που εμφάνιζαν τη Νέδα με τη μορφή θεού που κρατάει στα χέρια του υδρία απ' όπου χύνεται νερό.

Η πόλη ιδρύθηκε από τον Φίγαλο, γιο του Λυκάωνα, ιδρυτή της Λυκόσουρας. Το 659 π.Χ. η πόλη κυριεύτηκε από τους Σπαρτιάτες, με τους οποίους είχε μακροχρόνια διαμάχη. Oι Φιγαλείς χάνοντας την ελευθερία τους εγκατέλειψαν την πατρίδα τους. Μετά από λίγα χρόνια ζήτησαν χρησμό από την Πυθία για το αν θα ανακτήσουν την πατρίδα και την ελευθερία τους πολεμώντας τους Σπαρτιάτες. Εκείνη τους απάντησε ότι δεν βλέπει κάτι τέτοιο, εκτός εάν προσφερθούν εκατό Ορεσθάσιοι εθελοντές να πολεμήσουν, οι οποίοι όμως θα πεθάνουν όλοι. Οι Ορεσθάσιοι, το θεώρησαν αυτονόητο να προσφερθούν και να πεθάνουν όλοι, όπως προέβλεπε ο χρησμός, για να δώσουν την ελευθερία στους Φιγαλείς. Και έτσι έγινε και αργότερα οι Φιγαλείς ανακατέλαβαν την πόλη τους. (Παυσ. Αρκαδικά 39, 2-4). Οι Φιγαλείς για να θυμούνται την υπέρτατη προσφορά των εκατό Ορεσθασίων ανήγειραν στήλη που έγραφε:

«Πολυάνδριον Ορεσθασίων μη θαύμαζε, ξείνε. Αρκάδες εσμέν. Αυτόκλητοι γαρ θάνατον ελόντες, Φιγαλεύσιν ελευθερίην έδομεν», 

δηλαδή:

«Την πολυανδρία των Ορεσθασίων μη θαυμάζεις ξένε. Αρκάδες είμαστε. Αφού μόνοι μας το θάνατο διαλέξαμε, στους Φιγαλείς δωρίσαμε τη λευτεριά»

Ο Παυσανίας (VIII 39-41) αναφέρει στη Φιγάλεια την ύπαρξη ιερών της Αρτέμιδος Σωτήρος, του Διονύσου Ακρατοφόρου και της Ευρυνόμης, καθώς και Γυμνασίου και Αγοράς με τα αγάλματα του Ερμή και του Ολυμπιονίκη Αρραχίωνα. Ένα άγαλμα κούρου, που είναι εκτεθειμένο στο Μουσείο Ολυμπίας θεωρείται ότι απεικονίζει τον Αρραχίωνα, βρέθηκε δε στο χώρο της Αρχαίας Αγοράς της πόλης.

Σήμερα στο χώρο της αρχαίας Φιγαλείας σώζονται ερείπια του αρχαίου ναού της Αρτέμιδος με έναν εντυπωσιακό βωμό. Στη γύρω περιοχή διακρίνονται εύκολα τα τείχη του οχυρωματικού περιβόλου πάνω από τις απότομες πλαγιές και τους λόφους που κάποτε ήταν γεμάτα με τα αμπέλια των Φιγαλείων. Στον αρχαιολογικό χώρο οι ανασκαφές βρίσκονται σε εξέλιξη.


ΣΗΜΕΡΑ.....

Η Φιγάλεια, πρώην Παύλιτσα, βρίσκεται όμορφα κρυμμένη σε ένα άνοιγμα πάνω από τη Νέδα και είναι χωρισμένη σε δύο οικισμούς. Ο ένας είναι προς τα ανατολικά, πάνω στο δρόμο που έρχεται από Πλατάνια και περνά το καινούργιο γεφύρι της Νέδας. Εκεί υπάρχει η αρχαία Κρήνη, κάτω από τεράστια πλατάνια, που είναι όπως την είδε ο Παυσανίας, βγάζοντας συνεχώς νερό από τότε.

Από αυτήν την τοποθεσία ξεκινά και το πρώτο μονοπάτι για τη Νέδα.

Όταν έρθετε από Περιβόλια, φτάνετε στο σταυροδρόμι με τις πολλές πινακίδες που δείχνουν τα μονοπάτια και τους αρχαιολογικούς χώρους. Από εκεί στρίβετε προς τη Νέδα και αρχίζουν οι εξής επιλογές:

Να πάτε δεξιά στο μονοπάτι για να δείτε τα τείχη που περικλείουν όλη την περιοχή και τους τάφους. Συνεχίζοντας φτάνετε στο Στόμιο περνώντας και από το εκκλησάκι της Παναγιάς και την πιθανότατη θέση της σπηλιάς της Μέλαινας Δήμητρας.

Να συνεχίσετε και να κατηφορίσετε αριστερά για το νέο χωριό με τα πιο καινούργια σπίτια και από εκεί να βγείτε πάλι στη Νέδα.

Πριν κατηφορίσετε να στρίψετε δεξιά όπως δείχνουν οι πινακίδες και να φτάσετε στα ερείπια του ναού της Αθηνάς.

Πριν το Ναό της Αθηνάς να στρίψετε ξανά δεξιά, να βγείτε στην κορυφή του μικρού λόφου και κατόπιν να κατηφορίσετε για να βγείτε ακριβώς στο πέτρινο γεφύρι κάτω από τα Πλατάνια.

Δ Η Μ Ο Σ   Φ Ι Γ Α Λ Ε Ι Α Σ

Φωτογραφίες από Αρχαία Φιγαλία:

                                                 Φιγάλεια (ο ναός της Αθηνάς)

                                         Η Αρχαία Κρήνη της Φιγάλειας (Ντουνά) 

                                             η αρχαία κρήνη της Φιγάλειας

                                        Η αρχαία κρήνη στην αρχαία Φιγαλεία

                                           (ο πλάτανος της ντουνάς...)

                                        Φωτογραφίες από Αρχαία Φιγαλεία  (η Παναγιά)

                                           (η εκκλησία της Παναγίας...)

                                            (το παλιό σχολειό...)

                                          (fwntas for ever....)

                                            (ομιχλώδες τοπίο...)

                                                            (ομιχλώδες τοπίο...)!